منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس پايتخت انرژي كشور
سازمان منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس به نمايندگي از شركت ملي نفت ايران و وزارت نفت متولي اداره و راهبري منطقه عسلويه است؛ فعاليتهاي اصلي شامل تعريف، تصويب (طراحي، اجراء، بهرهبرداري و نگهداري) ايجاد و احداث زير ساختهاي عموميمانند: راه، راهآهن، بندر، فرودگاه، برق، آب و ... و مديريت و راهبري منطقه است.
گرايش اصلي فعاليت سازمان منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس طبق ماده 5 اساسنامه اين سازمان شامل؛ الف – تهيه و تدوين طرحهاي جامع و كالبدي منطقه ويژه ب - طراحي، مهندسي، ساخت و اجراي طرحها و پروژههاي زير بنايي از قبيل آب، برق، گاز، مخابرات فرودگاه، اسكله، راهآهن، بندر و غيره ج - فراهم آوردن شرايط جذب سرمايهگذاري داخلي و خارجي و هدايت آنها در جهت رشد و توسعه بخشهاي زير بنايي و منابع نفت و گاز د - فراهمآوردن شرايط احداث واحدهاي توليدي خدماتي و صنعتي بويژه صنايع بالا دستي، گاز و پتروشيميه - ايجاد زمينه مناسب براي بازاريابي و صدور محصولات استحصالي و توليدي و گسترش فعاليتهاي بازرگاني و - ايجاد زمينههاي مناسب جهت تسهيل و تسريع در اجراي پروژههاي منطقه و توسعه ميادين نفت و گاز با استفاده از مزايا و امتيازات عموميو اختصاصي مترتب بر مناطق ويژه ز - ايجاد بستر و زمينههاي مناسب براي هر گونه فعاليتهاي تجاري، خدماتي، بازرگاني و صنعتي ديگر ح - صدور مجوز و پايان كار براي انجام فعاليتهاي اقتصادي، عمراني، ساختماني و فرهنگي، آموزشي و خدماتي مطابق با سيستمها و مقررات دولت مربوط به مناطق ويژه ط - ايجاد زمينه مناسب جهت اعمال و اجراي تسهيلات و معافيتهاي مقرر در قانون تشكيل و اداره مناطق ويژه اقتصادي جمهوري اسلاميايران و آيين نامه اجرايي آن در مورد سرمايهگذاران و فعالان اقتصادي ي - مراقبت و اهتمام و اقدام مقتضي براي توسعه و پيشرفت صنايع نفت و گاز و صنايع وابسته به آن از لحاظ علمي، فني، بازرگاني و اقتصادي در منطقه ويژه ك - تامين امنيت عموميو انضباط شهري با بهرهگيري از توان و همكاري دستگاههاي امنيتي و انتظاميمنطقه ويژه. ل - ايجاد تعامل و همكاري با دستگاههاي اجرايي در جهت پيشبرد اهداف و ماموريتهاي سازمان منطقه ويژه. م - ايجاد، ساماندهي و اداره مبادي ارتباطي هوايي، دريايي و زميني منطقه ويژه و تعيين ضوابط تردد در آنها بر اساس قانون تشكيل و اداره مناطق ويژه جمهوري اسلاميايران و آيين نامه اجرايي مربوط و هماهنگي با گمرك جمهوري اسلاميايران ن - همكاري با دبير خانه شوراي عالي منطقه آزاد و ويژه در چارچوب قوانين و مقررات مربوطه س - ارائه خدمات عمومي، زير بنايي و مهندسي و تسهيلاتي مواصلاتي، انبار داري، تخليه، بارگيري بهداشتي، فرهنگي، ارتباطات، آموزشي و رفاهي و غيره ع - اعمال نظارتهاي قانوني نسبت به فعاليتهاي موسسات حمل و نقل و صاحبان يا دارندگان وسايل نقليه هنگام ورود وسيله نقليه به منطقه ف - ارائه خدمات كار و اشتغال و اجراي قوانين تامين اجتماعي برابر مصوبات و مقررات جاري مناطق ويژه ص - صدور كارت بازرگاني و تعيين ضوابط صدور كارت براي متقاضيان و فعالان اقتصادي منطقه ويژه. مساحت محدوده منطقه و موقعيت جغرافيايي سازمان منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس؛ اين منطقه پيشتر شامل دو بخش؛ محدوده مصوبه اوليه: 000/10 هكتار (منطقه پارس 1) و محدوده اضافه شده: 000/20 هكتار ( منطقه پارس2) بود كه اخيرا با تصويب نهايي هيات وزيران اراضي پارس شمالي (منطقه پارس 3) به اين منطقه اضافه شد و در مجموع به 46 هزار هكتار افزايش يافت. امكانات و فرصتها: امكانات زير ساختي شامل: مجتمع بندري پارس: مجتمع عظيم بندري پارس مشتمل بر: بندر پتروشيميبا 15 پست اسكله و كاربري عمده جهت صدور ميعانات گازي و كاربري عمده صادراتي جهت صدور ميعانات گازي و محصولات مجتمعهاي پالايشگاهي و پتروشيميبا قابليت پذيرش شناورهاي با 150 هزار تن – بندر خدماتي با 10 پست اسكله و كاربري عمده وارداتي و قابليت پذيرش شناورهاي 80 هزارتن ظرفيت - وجود پس كرانهاي شامل بر دو ترمينال بزرگ كانتينري و انبارهاي سرپوشيده و روباز براي تخليه و بارگيري محمولات كانتينري –فله و بستهبندي –امكانات سوخترساني به شناورها كه با هزينه معادل 380 (سيصدو هشتاد) ميليارد تومان احداث شده است. فرودگاه: فرودگاه بينالمللي منطقه تحت نام فرودگاه خليجفارس با طول باند 4 كيلومتر مجهز به سالن ترمينال موقت با قابليت پذيرش يك ميليون مسافر در سال، تاسيسات زير بنايي و جانبي، سيستمهاي پيشرفته ناوبري و روشنايي و امنيت پرواز و امنيت مسافر كه با هزينه معادل (صدو بيست و پنج) 125 ميليارد تومان ساخته و راهاندازي شده است. آب مصرفي: بخشي از آب مصرفي منطقه توسط مجتمع پتروشيميمبين كه در واقع مجتمع پشتيباني و تداركاتي مجموعههاي پتروشيميمنطقه محسوب ميشود، تامين شده و بخشي هم توسط مجتمع آب شيرينكن سازمان منطقه ويژه تامين ميگردد. برق مصرفي: برق مصرفي منطقه از سه منبع: شبكه برق منطقهاي كشوري، مولدهاي اختصاصي فازهاي پالايشگاهي و مولد اختصاصي مجتمع پتروشيميمبين تامين ميشود. ضمنا طرح ايجاد نيروگاه مستقل منطقه طبق برنامه و در دست پيگيري قرار دارد. ارتباطات مخابراتي: ارتباطات مخابراتي منطقه از طريق شبكه مخابراتي سراسري برقرار ميشود. مطالعات طرح فاضلاب صنعتي منطقه به اتمام رسيده و طرح در مرحله واگذاري براي اجرا ميباشد. شبكه راههاي ارتباطي دسترسي داخلي منطقه تقريبا به اتمام رسيده و راههاي ارتباطي خارجي منطقه در محورهاي شرقي و غربي نيز در حال احداث ميباشد. وجود انرژي پاك ارزان و دردسترس: در منطقه ويژه پارس بزرگترين منبع گازي جهان (ميدان گازي مشترك پارس جنوبي) با 15 درصد از كل ذخاير گازي جهان و راهاندازي 10 فاز عظيم توليدي با 205 ميليون متر مكعب توليد روزانه گاز طبيعي، گاز به عنوان يك انرژي پاك ارزان در دسترس به طور دائمي براي تامين سوخت صنايع و فعاليتهاي مختلف توليدي و اقتصادي وجود دارد(جدول شماره1). عملكرد فعاليتهاي اقتصادي (سرمايهگذاري، اشتغال، ميزان صادرات، واردات با ارزش ريالي و شركتهاي منطقه) حجم سرمايهگذاريهاي برنامهريزي شده از طريق قراردادهاي منعقد شده تا پايان سال 1387در سايتهاي صنايع مختلط، نيمه سنگين، دريايي، پايين دستي و مجموعههاي رفاهي و ميزان سرمايهگذاري در پروژههاي اصلي منطقه در بخش گاز و پتروشيمي طبق جدول شماره2 ميباشد. توضيح 1 - در سال 88 مبلغ 210 ميليارد تومان در بخش سرمايهگذاري داخلي توسط سازمان برنامهريزي شده است كه حدود 90 درصد آن جذب گرديده است كه در مجموع سرمايهگذاري داخلي بالغ بر 1700 ميليارد تومان ميگردد. توضيح 2 - مطابق آمار دريافتي از جمع ارقام مربوط به سرمايهگذاري خارجي (دلاري) حدود 10 ميليارد دلار آن توسط شركت نفت و گاز پارس در بخش پالايشگاههاي گازي و 8 ميليارد دلار توسط شركت ملي صنايع پتروشيمي در بخش ساخت مجتمعهاي پتروشيمي جذب شده است. ميزان اشتغال: هماكنون به دليل تكميل و خاتمه پروژههاي قبلي اين معادل 25 هزار نفر در حوزههاي مختلف پارس جنوبي و شمالي مشغول به كار ميباشند. ميزان صادرات و واردات: با اين توضيح كه در سال 87 گمرك منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس رتبه اول صادرات كشور را در بين مجموعه گمركات كشور احراز نموده است. فعاليت منطقه در بخش صادرات و واردات به شرح جدول شماره3 ميباشد: و: تعامل منطقه با سازمان و نهادها: 1 -چگونگي نگاه دولت به مناطق ويژه اقتصادي از نظر مديران منطقه و پيشنهادهاي سازمان: از نظر مديران، حمايتهاي دولت از مناطق ويژه محسوس است ولي كافي نميباشد. در حقيقت اهداف و عزم دولت در تقويت و ارتقاي توان رقابتي و عملكرد اقتصادي مناطق ويژه، در عمل با چالشهايي مواجه است كه مانع مديريت يكپارچه و دانايي محور و مقتدرانه سازمانهاي متولي مناطق ويژه ميشود. پيشنهاد ميگردد جهت رونق بخشيدن به مناطق، رويكردي علميبا اختيارات اقتصادي و حقوقي و مديريتي كافي و پاسخگو اتخاذ گردد . هنوز مديريت يكپارچه مناطق ويژه (و آزاد) به لحاظ تعبير و تفسيرهاي غلط از قانون و در برخي موارد عدم شفافيت و عدم تمركز قانون و دولت بر مديريت يكپارچه منطقه باعث كاهش بهرهوري و عملكرد و زيانهاي آشكار و پنهان گرديده است .كه بايد به سرعت چارهانديشي شود. 2 -چگونگي تعامل با سازمانها و نهادها و مركز امور مناطق و ميزان رضايتمندي از آن اين سازمان در راستاي تعامل با مردم بومي و ساكنان منطقه از جمله شركتهاي مستقر همواره تلاش نموده و در اين خصوص تشكيل جلسات و هماهنگي در دستور كار ميباشد. ايجاد رضايتمندي و كنترل و اندازهگيري آن از طريق اخذ نظرات در برخي دورهها انجام شده، اما نتايج حاصله مطلوب نميباشد. به طور كلي چند سال گذشته بهبود تعاملات و شفافيت حقوق و مرزهاي مسووليتهاي سازمان منطقه ويژه با دستگاههاي دولتي مستقر در منطقه، يكي از چالشهاي اساسي مديران و فعاليتهاي منطقه بوده و تاكنون حل نشده است. به عبارت ديگر دامنه حقوقي، مالي، اقتصادي اجتماعي و فرهنگي مسووليتها و اختيارات سازمان منطقه ويژه با دستگاههاي استاني و دولتي فعال در منطقه شفاف و مرز بندي شده و ابلاغ شده نميباشد و در مواردي تداخل داشته يا مبهم ميباشد. ز: ساير موارد: 1 - منطقه داراي طرح جامع ميباشد و تقسيمبندي و جانمايي اراضي نيز به تناسب نوع فعاليتهاي اقتصادي طراحي و پيشبيني شده براي منطقه بر اساس (طرح جامع كاربري اراضي) انجام شده است. 2 - در خصوص ظرفيتها و پتانسيل گردشگري منطقه ميتوان به موارد زير اشاره نمود: خليج نايبند و جنگلهاي حرا كه از جمله مهمترين مناطق زيستمحيطي كشور به شمار ميرود و برطبق مصوبه هيات دولت به عنوان پارك ملي خليجفارس تعريف و شناخته شده است. بندر سيراف نيز كه با داشتن آثار تاريخي و پيشينه كهن در حوزه فعاليتهاي دريانوردي در كنار سواحل گسترده و طولاني خليجفارس و رشته كوههاي شمالي منطقه كه با ويژگيها و قابليتهاي مطالعاتي در زمين شناسي و اقليمشناسي در امتداد رشته كوه زاگرس كشيده شده از ديگر جاذبهها و قابليتهاي گردشگري منطقه به شمار ميآيد. مشكلات و نارساييهاي موجود و مربوط به قوانين و مقررات منطقه ويژه: 1 - فقدان يكپارچگي در مديريت منطقه و مشكل چند حاكميتي و چند مديريتي و تعارضات زيانبار و بازدارنده آن يكي از مهمترين چالشها و موانع توسعه تعالي و بهرهوري است. 2 -اختيارات ناچيز و نابرابر با مسووليتها و انتظارات در خصوص عملكرد رقابتي و سرآمدي منطقه به لحاظ جايگاه اقتصادي، اختيارات سازمانهاي متولي مناطق آزاد ويژه بايد در حد دولت منطقهاي باشد. 3 - تعارض محدوده مصوب سازمان با محدوده شهرهاي عسلويه و نخل تقي 4 - صدور مجوزهاي ساخت و ساز مغاير با طرح جامع سازمان منطقه است پيشنهاد مشخص در حوزه مشكلات منطقه ويژه، حمايت و توجه عملي دولت، مجلس و مديران سازمانها و نهادهاي قانونگذاري و سياستگذاري و اجرايي كشور به اهميت يكپارچگي و اختيارات كافي مناطق آزاد و ويژه به طور اعم و منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس به طور اخص (به دليل نقش كليدي در توليد و تامين انرژي كشور، ايجاد درآمد ارزي قابل توجه، جايگاه محوري آن در توسعه اقتصادي اجتماعي و آينده كشور) دارد. يكپارچه سازي مديريت و ارتقا و افزايش اختيارات سازمان متولي منطقه در حد اختيارات دولت منطقهاي و تصويب ماده 109 پيشنهادي در برنامه پنجم توسعه فوريترين و مهمترين خواسته، پيشنهاد و نياز منطقه ميباشد. 1 - مهمترين چالشها و مشكلات كنوني منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس در اولين همايش ملي توسعه پايدار، يكپارچه و دانايي محور منطقه در افقهاي 1404 و 1444 (كه طي 16 -18 ديماه سالجاري برگزار شد) مورد بررسي پژوهشگران استادان دانشگاهها و مديران اجرايي قرار گرفته است. 2 - همچنين پيشنهادها و راهحلهاي كليدي، علمي و راهبردي براي موفقيت چشمگير و عملكرد ممتاز و برجسته منطقه در توليد و تجارت جهاني نفت و گاز طي بيانيه پاياني اولين همايش توسعه پايدار، يكپارچه و دانايي محور در 10 بند و 9 صفحه تنظيم گرديده است. فعاليت سازمان در سال 1388 به طور كلي سازمان منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس در سال 1388 يازدهمين سالگرد تاسيس خود را پشت سر گذاشت؛ در اين مدت با عنايت حق و با عزم و انديشه و تلاش جمعي همه مسوولان و مديران صنعت نفت كشور زمينه احداث، توسعه، بهرهبرداري و نگهداري بهينه زيرساختهاي سختافزاري و نرمافزاري در اين منطقه هموار شد. در سال گذشته، اما با برگزاري اولين همايش ملي توسعه پايدار، يكپارچه و دانايي محور منطقه ويژه در افق 1404 و 1444، جهتگيري نوين سازمان و منطقه به سمت طراحي علمي و جامع آينده پيش رفت كه اين مهم در كانون توجه و حمايت تمام مسوولان، سياستگذاران و برنامهريزان كشور قرار گرفت. همچنين در سال گذشته در راستاي اصلاح الگوي مصرف، كاهش و حذف اسراف منابع سازماني، اصلاح و ارتقاي فرآيندهاي تصميمسازي و تصميمگيري و تكيه بر انديشه جمعي از طريق تشكيل شوراها و كميتههاي تخصصي در حوزههاي كليدي و ارتقاي شايستگيها، قابليتها و توسعه ظرفيتهاي منابع انساني و سرمايههاي فكري در كانون توجه قرار گرفت. علاوه بر اين در سال گذشته عمليات اجرايي و تكميل دهها پروژه در حوزه زيرساختها (با وجود فقدان اعتبارات لازم در شش ماهه اول سال) تعريف و تصويب دهها پروژه جديد در حوزههاي زيرساختي در كميته بررسي فني – عملياتي سازمان در مناطق عملياتي پارس 1 (پارس جنوبي)، پارس 2 (پارس كنگان) و پارس 3 (پارس شمالي) تداوم داشت. همچنين مهندسي مجدد و طراحي علمي ساختار سازماني و اخذ مجوزها و تاييدات لازم براي تامين بيش از 400 ميليارد تومان از اعتبارت پروژههاي مصوبات سفرهاي استاني دولت براي اجرا در سال 1389 (از مبلغ 904 ميليارد تومان از اعتبارات مصوبههاي سفر استاني) استقرار هواپيمايي اورژانس هوايي و خدماتي در منطقه، كمك به توسعه ورزش استان بوشهر (بيش از سه ميليارد تومان) افزايش چشمگير اعتبارت پروژههاي عمراني و سرمايهاي سال 1399 از 20 ميليارد تومان در تيرماه به 210 ميليارد تومان در شهريور ماه سال گذشته و پرداخت تمام بدهكاريهاي سال 1387 سازمان به شركتهاي پيمانكاري و ادارات كل استان و جذب كليه بودجههاي جاري و سرمايهاي بيش از 320 ميليارد تومان تا پايان سال 1388 و جذب بيشتر نيروهاي بومي استان بوشهر در بخشهاي مختلف سازمان از جمله ديگر دستاوردها و عملكردهاي سازمان منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس در سال گذشته بوده است. اهم اولويتهاي كاري سازمان منطقه ويژه در سال 1389 1)تمركز يكپارچه، هوشمندانه و متعهدانه تمامي منابع و ظرفيتهاي سازماني بر ماموريت اصلي و انجام بهينه و وظايف محوله سازماني با هدف پشتيباني فرآيندهاي توليد از ميدان مشترك و ايفاي نقش شايسته در تكميل و تداوم زنجيره تامين انرژي ملي و زنجيره ارزش نفت، گاز و پتروشيمي كشور 2)آينده پژوهي كاربردي، طراحي آينده آرماني و بازنگري و تدوين مجدد و ماموريت، ارزشهاي محوري، چشمانداز و استراتژيها و اهداف كلان سازماني 3)تلاش برنامهريزي شده براي طراحي و استقرار مديريت علمي – سازماني نوين با تكيه بر ميراث و گنجينه غني ارزشهاي ديني، فرهنگ ملي و ويژگيهاي بومي 4)مطالعه و تدوين طرح جامع سلامت 5)توسعه ظرفيتها و قابليتهاي مديريتي كاركنان با برگزاري دورههاي آموزشي اثر بخش 6)ارتقاي بهرهوري منابع و سرمايههاي سازماني و دستيابي به صرفه جوييهاي چشمگير در حوزههاي مختلف 7)گسترش عدالت اداري و مبارزه با تبعيض، بيعدالتي و فساد اداري و تلاش در جهت ارتقاي فرهنگ سلامت سازماني با مشاركت و نقش آفريني مديران و كاركنان 8)پيگيري شفافسازي مسووليتها و ارتقاي اختيارات به منظور انجام بهينه مسووليتهاي اجتماعي صنعت نفت در منطقه 9)آغاز مطالعه يكپارچه براي تهيه طرح جامع 5 ساله و تهيه نقشه استراتژي و نقشه راه توسط هر يك از بخشهاي سازمان به منظور تحقق اهداف چشمانداز 20 ساله صنعت نفت و گاز كشور 10)افزايش همزمان و توامان ميزان شفافيت، سرعت، دقت و كيفيت فرآيند برگزاري مناقصات و اطلاعرساني و شفافسازي آنها و انعقاد قراردادها و واگذاري پيمانها به پيمانكاران توانمند و داراي صلاحيت 11)ارتقاي دانش مالي مديران و كارشناسان 12)راهاندازي واحد جديد مديريت استانداردها و كيفيت و توجه ويژه به بازرسي فني در پروژهها و فرآيندهاي نگهداري و بهرهبرداري علمي تاسيسات و زيرساختها 13)نوآوري، توسعه و گسترش اقتصادي ساخت داخل كالاهاي خريد خارج و پيشگيري از كمبود اقلام حياتي و قطعات يدكي 14)ارتقاي دانش و عملكرد مديريت پروژه در سازمان 15)توسعه تفكر و رويكرد مديريت و تصميمگيري پژوهش محور و اجراي پروژههاي مهم پژوهشي به ويژه پروژههاي مربوط به نتايج اولين همايش توسعه پايدار، يكپارچه و دانايي محور منطقه ويژه 16)فعالسازي و بهبود نظام مشاركت و پيشنهادها و همچنين بهبود عملكرد مديريت از طريق به كارگيري نظام پاداش 17)اعتمادسازي و تبيين نقش استراتژيك و اهميت حياتي، حاكميتي و امنيتي منحصر به فرد سازمان منطقه ويژه در توسعه پايدار، يكپارچه و دانايي محور 18)مطالعه و بازنگري و تدوين طرح جامع فناوري اطلاعات و ارتباطات و ارتقا و بهبود اساسي سيستم اتوماسيون اداري 19)توسعه فضاي سبز، ارتقاي فعاليتهاي ورزشي، فرهنگي، اجتماعي و هنري و توسعه برنامههاي كانون مشاوره 20)تسريع در مطالعات يكپارچه و تهيه طرح جامع در حوزههاي مختلف سازمان (طرح جامع پدافند غيرعامل و مديريت بحران و ...) 21)فعالسازي مجتمع بندري پارس و فرودگاه بينالمللي خليج فارس با استفاده از روشهاي بهينه برونسپاري فعاليتهاي تصديگري 22)استفاده بهينه از توان و ظرفيت فني و مهندسي كشور و به كارگيري اصولي مشاوران توانمند در حوزههاي مختلف و ساماندهي و توسعه همكاري با دانشگاهها و مراكز آموزشي و پژوهشي